Laparoskopik Fıtık Cerrahisi

Karın duvarı fıtıkları, karın duvarındaki kas ve bağ dokusu katmanlarında oluşan zayıflık veya açıklıktan karın içi yağ dokusu ya da bağırsak gibi yapıların dışarı doğru çıkmasıdır. Fıtıklar genellikle kendiliğinden geçmez ve zamanla büyüyebilir.

Laparoskopik fıtık cerrahisinde, karın duvarındaki küçük kesilerden yerleştirilen kamera ve aletlerle fıtık kesesi yerine yerleştirilir ve zayıf bölge genellikle bir yama (mesh) ile güçlendirilir. Yama, karın duvarının iç tarafına yerleştirilir.

Kasık fıtıklarında en sık kullanılan laparoskopik teknikler şunlardır:

• TAPP (transabdominal preperitoneal): Karın boşluğuna girilerek periton zarının arkasına yama yerleştirilir.
• TEP (total ekstraperitoneal): Karın boşluğuna girilmeden, karın duvarı katmanları arasında çalışılarak yama yerleştirilir.

Göbek ve kesi yeri fıtıklarında da farklı laparoskopik teknikler kullanılır. Laparoskopik yöntem her hasta için uygun değildir; açık cerrahi de birçok hastada yerleşik ve uygun bir seçenektir.

Laparoskopik fıtık cerrahisi şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Kasık fıtığı; özellikle her iki tarafta fıtık bulunan hastalar
• Açık yöntemle onarılmış ve tekrarlamış nüks fıtıklar
• Uygun göbek fıtıkları
• Uygun büyüklükteki kesi yeri fıtıkları
• Tanısı net olmayan kasık ağrısında seçilmiş hastalar

Genel anesteziyi riskli kılan ciddi kalp veya akciğer hastalıkları, önceki alt karın ameliyatlarına bağlı yoğun yapışıklıklar, çok büyük fıtıklar veya bazı acil durumlarda açık cerrahi daha uygun olabilir. Karar her hasta için ayrı ayrı verilir.

Fıtık tanısı çoğu zaman fizik muayene ile konulur. Muayene sırasında hastanın ayakta durması ve öksürmesi, fıtığın daha belirgin hale gelmesini sağlayabilir.

Gerekli durumlarda şu incelemeler yapılabilir:

• Ultrasonografi: Muayenede net saptanamayan fıtıklarda kullanılabilir.
• Bilgisayarlı tomografi veya MR: Büyük veya karmaşık kesi yeri fıtıklarında karın duvarının ayrıntılı değerlendirilmesi için istenebilir.
• Kan tetkikleri ve anestezi değerlendirmesi

Öksürük, kabızlık veya idrar yapmada zorlanma gibi karın içi basıncını artıran durumlar varsa bunların da değerlendirilmesi önemlidir.

Laparoskopik kasık fıtığı onarımı genel anestezi altında yapılır. Genel adımlar şöyledir:

1. Göbek çevresinden ve karın alt bölümünden küçük kesilerle kamera ve aletler yerleştirilir.
2. TAPP tekniğinde karın boşluğuna girilerek periton zarı açılır; TEP tekniğinde karın boşluğuna girilmeden karın duvarı katmanları arasında bir alan oluşturulur.
3. Fıtık kesesi ve içeriği yerine yerleştirilir.
4. Zayıf bölgeyi ve olası diğer fıtık alanlarını örtecek şekilde bir yama yerleştirilir.
5. TAPP tekniğinde periton zarı kapatılır.

Ameliyat sırasında her iki taraf da değerlendirilebilir. Güvenlik gerektirdiğinde açık yönteme geçilebilir.

Belirti veren fıtıklarda cerrahi onarım genellikle önerilir. Belirti vermeyen veya çok hafif belirti veren bazı kasık fıtıklarında, özellikle erkeklerde, dikkatli bekleme bir seçenek olabilir; bu durumda şikâyetlerin artması halinde ameliyat planlanır.

Fıtığın içeri girmemesi, ağrılı ve sert hale gelmesi, kızarıklık, bulantı-kusma veya gaz-dışkı çıkaramama gibi belirtiler fıtığın sıkıştığını (boğulma) gösterebilir. Bu durum acil değerlendirme ve çoğu zaman acil ameliyat gerektirir.

Kadınlarda femoral fıtıklar sıkışma açısından daha fazla risk taşıyabileceğinden, genellikle ameliyat önerilir.

Fıtık onarımında kullanılan başlıca yaklaşımlar şunlardır:

• Açık onarım: Fıtık bölgesinde yapılan bir kesi ile onarımdır. Kasık fıtıklarında en sık kullanılan açık teknik, yama ile yapılan Lichtenstein onarımıdır.
• Laparoskopik onarım: TAPP, TEP ve karın duvarı fıtıklarında farklı teknikler.
• Robotik onarım: Seçilmiş hastalarda, özellikle karmaşık karın duvarı fıtıklarında değerlendirilebilir.

Her yöntemin kendine özgü avantaj ve sınırlılıkları vardır. Hiçbir yöntem her hasta için tek doğru seçenek değildir. Genel bilgi için Fıtık Cerrahisi ve Laparoskopik Cerrahi sayfalarına bakabilirsiniz.

Ameliyat öncesinde cerrahınız uygulanacak yöntemi, yama kullanımını, olası riskleri ve alternatifleri sizinle konuşur.

Hazırlık sürecinde genellikle:

• Kan sulandırıcılar dahil kullanılan ilaçlar gözden geçirilir
• Sigaranın bırakılması önerilir; sigara yara iyileşmesini ve fıtığın tekrarlama olasılığını olumsuz etkileyebilir
• Büyük kesi yeri fıtıklarında, fazla kilo varsa kilo verilmesi önerilebilir
• Diyabet varsa kan şekeri kontrolü sağlanır
• Kronik öksürük veya kabızlık gibi durumlar değerlendirilir
• Ameliyat öncesi açlık talimatlarına uyulur

Laparoskopik fıtık onarımından sonra hastalar genellikle aynı gün içinde yürümeye başlayabilir. Ağrı kontrolü için ilaçlar verilir.

Hastanede kalış süresi kişiden kişiye değişir; birçok hasta kısa süre içinde taburcu edilebilir. Kesi yeri fıtıklarında ve büyük onarımlarda süre daha uzun olabilir.

Erken dönemde fıtık bölgesinde şişlik veya morarma görülebilir. Bu şişlik çoğu zaman sıvı birikiminden (seroma) kaynaklanır ve genellikle kendiliğinden geriler. Taburculukta aktivite, yara bakımı ve ağrı kesici kullanımıyla ilgili öneriler verilir.

Laparoskopik fıtık cerrahisinin de her ameliyat gibi riskleri vardır.

Genel riskler: anesteziye bağlı sorunlar, kanama, enfeksiyon ve pıhtı oluşumu.

Ameliyata özgü riskler:

• Seroma (sıvı birikimi) veya hematom
• İdrar yapmada geçici güçlük
• Kronik kasık ağrısı
• Yama enfeksiyonu; seyrek görülmekle birlikte yamanın çıkarılmasını gerektirebilir
• Fıtığın tekrarlaması
• Bağırsak, idrar kesesi veya damar yaralanması
• Erkeklerde testis veya sperm kanalıyla ilgili sorunlar
• Kesi yerlerinde fıtık

Kişisel risklerinizin cerrahınızla konuşulması önerilir.

İyileşme süreci kişiden kişiye değişir; fıtığın türü, büyüklüğü ve uygulanan yöntem bu süreci etkiler.

Taburculuk sonrasında genellikle:

• Hafif yürüyüşlerle aktivitenin kademeli olarak artırılması
• Ağır kaldırma ve zorlayıcı egzersizler için cerrahınızın önerdiği süreye uyulması
• Kabızlığın önlenmesi
• Yara bakımı önerilerine uyulması

önerilir. Ateş, yarada kızarıklık veya akıntı, artan ağrı, fıtık bölgesinde sertleşen şişlik veya idrar yapamama gibi durumlarda sağlık ekibinize başvurmalısınız.