Göbek Fıtığı

Göbek, karın duvarında doğal olarak zayıf olan noktalardan biridir. Göbek fıtığı (umbilikal herni), karın içindeki yağ dokusu veya bağırsak gibi yapıların bu bölgedeki bir açıklıktan dışarı doğru çıkmasıdır. Göbeğin hemen üstünde veya yanında görülen ve benzer özellikler taşıyan fıtıklar da bu grupta değerlendirilir.

Bebeklik döneminde görülen göbek fıtıkları çoğu zaman kendiliğinden kapanabilir ve yetişkinlerdeki fıtıklardan farklı bir yaklaşım gerektirir. Yetişkinlerde ise göbek fıtığı kendiliğinden iyileşmez ve zamanla büyüyebilir.

Yetişkinlerde göbek fıtığı gelişimini kolaylaştıran durumlar şunlardır:

• Fazla kilo ve obezite
• Gebelik, özellikle birden fazla gebelik
• Karında sıvı birikmesi (asit), örneğin karaciğer sirozunda
• Kronik öksürük ve kabızlık
• Ağır kaldırma
• Karın kaslarının ayrışması (diastazis rekti)

Göbek fıtığının en belirgin bulgusu, göbek bölgesinde veya çevresinde ortaya çıkan şişliktir. Bu şişlik öksürme, ıkınma veya ayakta durma ile belirginleşir; yatınca küçülebilir.

Bunun yanında şu yakınmalar görülebilir:

• Göbek çevresinde ağrı veya rahatsızlık hissi
• Uzun süre ayakta kalınca veya zorlanınca artan yakınmalar

Küçük fıtıklar hiçbir yakınmaya yol açmayabilir. Göbek fıtıkları, dar bir açıklığa sahip olabildiklerinden sıkışma eğilimi gösterebilir.

Göbek fıtığının tanısı çoğu zaman fizik muayene ile konur. Muayenede fıtığın büyüklüğü, geri itilebilir olup olmadığı ve karın duvarındaki diğer zayıflıklar değerlendirilir.

Şu durumlarda görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir:

• Ultrasonografi: Küçük fıtıkların saptanmasında ve fıtık içeriğinin değerlendirilmesinde yardımcıdır.
• Bilgisayarlı tomografi: Fazla kilolu hastalarda, büyük fıtıklarda, birden fazla fıtık şüphesinde veya karın kaslarında ayrışma eşlik ettiğinde ameliyat planlaması için kullanılabilir.

Karaciğer hastalığı ve karında sıvı birikimi olan hastalarda, fıtık tedavisi öncesinde bu durumların ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekir.

Yetişkinlerde göbek fıtığının kalıcı tedavisi cerrahi onarımdır. Fıtık bağı ya da korse gibi araçlar fıtığı tedavi etmez.

Yakınmaya yol açan veya büyüme eğilimi gösteren fıtıklarda genellikle planlı onarım önerilir. Çok küçük ve yakınma vermeyen fıtıklarda, hastanın durumuna göre takip de bir seçenek olarak değerlendirilebilir.

Karaciğer sirozu ve karında sıvı birikimi olan hastalarda, fıtık onarımının zamanlaması ve yöntemi özel bir değerlendirme gerektirir; bu hastalarda sıvı birikiminin kontrol altına alınması öncelikli olabilir. Gebelik planlayan kadınlarda da ameliyat zamanlaması cerrahla birlikte değerlendirilmelidir.

Göbek fıtığında ameliyat genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• Ağrı veya rahatsızlık gibi yakınmalar
• Büyüme eğilimi gösteren fıtıklar
• Daha önce sıkışma atakları yaşanmış olması
• Görünümle ilgili belirgin rahatsızlık

Fıtığın sıkıştığı ve geri itilemediği durumlarda ise acil ameliyat gerekebilir. Ameliyat kararı ve zamanlaması; fıtığın büyüklüğü, yakınmalar ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak verilir.

Göbek fıtığı onarımında, fıtığın büyüklüğüne ve hastanın özelliklerine göre farklı yöntemler uygulanabilir:

• Dikişle onarım: Çok küçük fıtıklarda, açıklığın dikişlerle kapatılması yeterli olabilir.
• Yama (mesh) ile açık onarım: Daha büyük fıtıklarda, tekrarlama olasılığını azaltmak amacıyla yama kullanılarak karın duvarı güçlendirilir.
• Laparoskopik veya robotik onarım: Büyük fıtıklarda, fazla kilolu hastalarda, birden fazla fıtık bulunan veya karın kaslarında ayrışma eşlik eden seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Yamanın karın duvarındaki hangi katmana yerleştirileceği, fıtığın özelliklerine ve uygulanan yönteme göre belirlenir. Ayrıntılar için Laparoskopik Fıtık Cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.

Ameliyat öncesinde fizik muayene ve gerekli durumlarda görüntüleme ile fıtığın özellikleri belirlenir. Anestezi değerlendirmesi yapılır ve kullanılan ilaçlar gözden geçirilir.

Fazla kilolu hastalarda kilo verilmesi, sigara kullananlarda sigaranın bırakılması ve şeker hastalarında kan şekerinin kontrol altına alınması, yara iyileşmesine ve onarımın dayanıklılığına katkı sağlayabilir. Ameliyat yöntemi ve beklentiler cerrahınızla konuşulmalıdır.

Göbek fıtığı ameliyatları, uygun hastalarda günübirlik ya da kısa süreli yatışla yapılabilir. Ameliyat sonrasında erken dönemde yürümek önerilir.

Bu dönemde yara bakımı konusunda verilen önerilere uyulmalı, kabızlığı önlemek için yeterli sıvı ve lifli gıda alınmalıdır. Cerrahın önerisine göre bir süre karın bandı kullanılabilir. Ağır kaldırma ve zorlayıcı aktivitelere dönüş cerrahınızla birlikte planlanır. Ateş, yarada kızarıklık veya akıntı gibi durumlarda ekibinizle iletişime geçilmelidir.

Göbek fıtığı ameliyatının da her cerrahi girişim gibi bazı riskleri vardır.

Genel riskler: Kanama, yara enfeksiyonu ve anesteziye bağlı sorunlar.

Ameliyata özgü riskler:

• Ameliyat bölgesinde sıvı (seroma) veya kan (hematom) birikmesi
• Göbek cildinde iyileşme sorunları
• Fıtığın tekrarlaması
• Yama enfeksiyonu
• Uzun süren ağrı
• Laparoskopik yöntemlerde karın içi organların yaralanması

Fazla kilo, sigara ve şeker hastalığı gibi durumlar bu risklerin bazılarını artırabilir. Bu konular cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

İyileşme süresi; fıtığın büyüklüğüne, uygulanan yönteme ve kişinin genel durumuna göre değişir. Günlük hafif aktivitelere genellikle erken dönemde başlanabilir. İşe dönüş ve zorlayıcı aktivitelere başlama zamanı cerrahınızla birlikte belirlenir. Kilo kontrolü, onarımın uzun dönemde korunmasına katkı sağlayabilir.