Robotik Gastrointestinal Cerrahi

Gastrointestinal cerrahi; yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak (kolon), rektum ve sindirim sistemine bağlı organların cerrahi hastalıklarıyla ilgilenir. Robotik gastrointestinal cerrahi ise bu ameliyatların uygun hastalarda Da Vinci robotik cerrahi sistemiyle yapılmasını ifade eder.

Robotik yaklaşımda ameliyat küçük kesilerden gerçekleştirilir; cerrah, üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü eşliğinde bilekli aletleri bir konsoldan yönetir. Ameliyatın amacı ve temel cerrahi ilkeler, açık veya laparoskopik yöntemle yapılan ameliyatla aynıdır; değişen, ameliyat alanına erişim ve aletlerin kullanım biçimidir.

Robotik yaklaşım her hasta için uygun değildir. Hastalığın özellikleri, hastanın genel sağlık durumu ve geçirilmiş ameliyatlar gibi faktörler değerlendirilerek en uygun yöntem hastaya özel olarak belirlenir.

Robotik cerrahi bir tanı yöntemi değildir. Ameliyat planlamasından önce hastalığın tanısı; endoskopi, kolonoskopi, biyopsi ve BT, MR gibi görüntüleme yöntemleriyle konur. Cerrahi karar verildikten sonra hastanın anesteziye ve minimal invaziv ameliyata uygunluğu ayrıca değerlendirilir.

Uygun görülen hastalarda robotik yaklaşımın kullanılabildiği başlıca gastrointestinal ameliyatlar şunlardır:

• Kolon ameliyatları: Robotik Kolon Cerrahisi, ayrıca bkz. Kolon Rezeksiyonları
• Rektum ameliyatları: Robotik Rektum Cerrahisi, ayrıca bkz. Rektum Cerrahisi
• Mide ameliyatları: Robotik Mide Cerrahisi, ayrıca bkz. Gastrektomi
• Hiatal herni ve reflü cerrahisi gibi mide-yemek borusu birleşim bölgesine yönelik ameliyatlar

Aynı ameliyatlar, hastanın ve hastalığın özelliklerine göre laparoskopik ya da açık yöntemle de yapılabilir.

Robotik yaklaşım, cerrahi tedavi kararı verilmiş ve minimal invaziv ameliyata uygun olduğu değerlendirilen hastalarda gündeme gelir. Rektum gibi dar pelvik alanda yer alan organlara veya mide-yemek borusu birleşim bölgesi gibi derin yerleşimli bölgelere yönelik ameliyatlar, robotik sistemin teknik özelliklerinin sık değerlendirildiği alanlardır. Acil durumlarda, çok yaygın yapışıklıklarda veya genel sağlık durumunun uygun olmadığı hastalarda farklı bir yöntem tercih edilebilir.

Gastrointestinal ameliyatlar açık, laparoskopik veya robotik yöntemle yapılabilir. Açık cerrahide daha geniş bir kesiyle organlara doğrudan ulaşılır. Laparoskopik ve robotik cerrahi ise küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle yapılan minimal invaziv yöntemlerdir. Hangi yaklaşımın seçileceği hastaya özel olarak belirlenir ve ameliyat sırasında gerektiğinde yöntem değiştirilebilir.

Ameliyat öncesinde hastalığa yönelik tetkikler tamamlanır, genel sağlık durumu ve anestezi uygunluğu değerlendirilir. Kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, cerrahi ekiple paylaşılmalıdır. Kolon ve rektum ameliyatlarında bağırsak hazırlığı, bazı hastalarda ise stoma (karın duvarına açılan bağırsak ağzı) yeri işaretlemesi planlanabilir.

Ameliyat sonrasında erken hareket etme teşvik edilir ve ağrı kontrolü sağlanır. Ağızdan beslenmeye geçiş, yapılan ameliyatın türüne göre kademeli olarak planlanır. Taburculuk zamanı hastanın genel durumuna, beslenmeye uyumuna ve bağırsak fonksiyonlarına göre belirlenir; hastanede kalış süresi kişiden kişiye değişir.

Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, anesteziye bağlı sorunlar ve pıhtı oluşumu gibi genel riskler bulunur. Bağırsak veya mide gibi organların birbirine bağlandığı ameliyatlarda bağlantı yerinden kaçak, bağırsak hareketlerinin geçici olarak yavaşlaması (ileus) ve çevre organ yaralanması gibi riskler de söz konusudur. Nadiren ameliyat sırasında açık cerrahiye geçmek gerekebilir. Riskler ameliyat öncesinde cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

İyileşme süreci yapılan ameliyatın kapsamına ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Günlük aktivitelere dönüş kademeli olarak gerçekleşir; ağır kaldırma, egzersiz ve işe dönüş konusunda cerrahi ekibin önerilerine uyulmalıdır. Kontrol muayeneleri ve varsa patoloji sonucunun değerlendirilmesi iyileşme sürecinin önemli bir parçasıdır.