Robotik Mide Cerrahisi

Mide, yemek borusu ile ince bağırsak arasında yer alan, besinlerin depolanıp sindirimin başladığı organdır. Mideye yönelik ameliyatlar; midenin bir bölümünün ya da tamamının çıkarılmasından, mide ile yemek borusu birleşim bölgesindeki fıtık ve reflü onarımlarına kadar farklı girişimleri kapsar.

Robotik mide cerrahisi, bu ameliyatların robotik destekli minimal invaziv yöntemle yapılmasıdır. Karın duvarındaki küçük kesilerden yerleştirilen aletler ve üç boyutlu kamera, cerrahın konsoldan yönettiği robotik kollara bağlanır. Sistem kendi başına hareket etmez.

Mide kanseri ameliyatlarında lenf bezlerinin çıkarılması (lenfadenektomi), büyük damarların çevresinde dikkatli çalışmayı gerektirir. Robotik sistemin görüntü ve alet hareketi özellikleri bu aşamalarda cerraha yardımcı olabilir. Bununla birlikte robotik yöntem her hasta için uygun değildir ve laparoskopik veya açık cerrahiye göre her durumda üstün olduğu söylenemez. Genel bilgi için Gastrektomi ve Mide Hastalıklarında Robotik Cerrahi sayfalarına bakabilirsiniz.

Robotik mide cerrahisi, hastanın ve hastalığın özelliklerine göre şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Mide kanseri nedeniyle midenin bir bölümünün veya tamamının çıkarılması gereken hastalar
• Gastrointestinal stromal tümör gibi bazı mide tümörleri
• İlaç tedavisine rağmen şikâyetleri süren uygun reflü hastalığı hastaları
• Özellikle büyük hiatal herniler (mide fıtığı)

İleri evre yaygın hastalık, acil durumlar, yoğun karın içi yapışıklıklar veya uzun süreli genel anesteziyi riskli kılan ciddi eşlik eden hastalıklar gibi durumlarda robotik yöntem uygun olmayabilir.

Ameliyat öncesinde hem tanı hem de hastanın ameliyata uygunluğu değerlendirilir. Duruma göre şu tetkikler istenebilir:

• Üst gastrointestinal endoskopi ve biyopsi: Mide içinin incelenmesi ve doku tanısı için temel yöntemdir.
• Bilgisayarlı tomografi: Hastalığın yaygınlığını değerlendirmek için kullanılır.
• Endoskopik ultrasonografi: Bazı hastalarda tümörün mide duvarındaki derinliğini göstermek için yapılabilir.
• Tanısal laparoskopi: Seçilmiş mide kanseri hastalarında karın zarına yayılımı değerlendirmek amacıyla uygulanabilir.
• Reflü ve fıtık için: Özofagus manometrisi, pH ölçümü ve baryumlu grafiler gibi fonksiyonel incelemeler.
• Kan tetkikleri ve anestezi değerlendirmesi

Kanser hastalarında tedavi planı multidisipliner olarak belirlenir.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Uygulanacak ameliyatın türüne göre adımlar değişmekle birlikte genel akış şöyledir:

1. Karın boşluğu karbondioksit gazı ile şişirilir ve küçük kesilerden portlar yerleştirilir.
2. Robotik kollar portlara bağlanır; cerrah konsoldan aletleri yönetir.
3. Kanser ameliyatlarında midenin ilgili bölümü, besleyen damarlar ve lenf bezleriyle birlikte çıkarılır.
4. Sindirim sisteminin devamlılığı, mide veya yemek borusu ile ince bağırsak birleştirilerek yeniden sağlanır.
5. Reflü ve fıtık ameliyatlarında ise fıtık onarılır ve midenin üst kısmıyla bir kapak mekanizması oluşturulur.

Ameliyat sırasında güvenlik gerektirdiğinde laparoskopik veya açık yönteme geçilebilir.

Mide kanserinde cerrahi, uygun evrelerde tedavinin temel parçasıdır. Çok erken evre bazı tümörler endoskopik yöntemlerle tedavi edilebilirken, daha ileri evrelerde ameliyat öncesi ve sonrası kemoterapi ile birlikte cerrahi planlanabilir. Bu karar multidisipliner tümör konseyinde verilir.

Reflü hastalığı ve hiatal hernide cerrahi genellikle ilaç tedavisine rağmen şikâyetlerin sürdüğü, ilaç kullanmak istemeyen uygun hastalarda veya fıtığa bağlı komplikasyonların geliştiği durumlarda gündeme gelir. Her durumda karar, hastanın beklentileri ve olası riskler konuşularak verilir.

Mide ameliyatları şu yaklaşımlarla yapılabilir:

• Açık cerrahi: Karın üst bölgesinde daha uzun bir kesi ile yapılır. İleri evre veya yaygın hastalıkta tercih edilebilir.
• Laparoskopik cerrahi: Küçük kesilerden kamera ve aletlerle yapılır.
• Robotik cerrahi: Minimal invaziv cerrahinin robotik sistem aracılığıyla uygulanmasıdır.
• Endoskopik yöntemler: Seçilmiş çok erken evre tümörlerde kesi yapılmadan ağız yoluyla uygulanabilir.

Yöntem seçimi, hastalığın evresi ve yeri, hastanın genel durumu ve önceki ameliyatları dikkate alınarak yapılır. Tek bir yöntem her hasta için doğru seçenek değildir.

Ameliyat öncesinde cerrahınız ameliyatın türü, olası riskler, alternatif tedaviler ve ameliyat sonrası beslenme değişiklikleri hakkında bilgi verir.

Hazırlık sürecinde genellikle:

• Kullanılan ilaçlar gözden geçirilir; kan sulandırıcılar gerekiyorsa hekim önerisiyle düzenlenir
• Beslenme durumu değerlendirilir; kilo kaybı olan hastalarda beslenme desteği planlanabilir
• Sigara kullanımı varsa bırakılması önerilir
• Kalp ve akciğer fonksiyonları anestezi açısından değerlendirilir
• Ameliyat öncesi açlık süresine uyulur

Ameliyat öncesi kemoterapi alan kanser hastalarında ameliyatın zamanlaması bu tedaviye göre planlanır.

Ameliyattan sonra hastalar yakından izlenir; ağrı kontrolü, sıvı dengesi ve yaşam bulguları takip edilir. Erken dönemde yürümeye başlamak önerilir.

Beslenmeye, ameliyatın türüne ve hastanın durumuna göre kademeli olarak başlanır. Mide ameliyatlarından sonra az ve sık beslenme, iyi çiğneme ve yemekle birlikte fazla sıvı almama gibi öneriler verilebilir. Diyetisyen desteği bu süreçte yardımcı olur.

Hastanede kalış süresi kişiden kişiye değişir. Kanser ameliyatlarında patoloji sonucu kontrol görüşmesinde değerlendirilir ve gerekirse ek tedavi planlanır.

Robotik mide cerrahisinin de her ameliyatta olduğu gibi riskleri vardır.

Genel riskler: anesteziye bağlı sorunlar, kanama, yara enfeksiyonu, pıhtı oluşumu ve akciğer komplikasyonları.

Mide cerrahisine özgü riskler:

• Birleşim yerlerinde kaçak
• Karın içinde apse
• Çevre organlarda (dalak, pankreas, bağırsak) yaralanma
• Yemek sonrası şikâyetler (dumping sendromu), erken doyma ve kilo kaybı
• Uzun dönemde vitamin B12, demir ve bazı mineral eksiklikleri
• Reflü ameliyatlarından sonra yutma güçlüğü veya gaz şişkinliği

Güvenlik gerektirdiğinde ameliyatın açık yönteme çevrilmesi gerekebilir. Risklerinizin cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulması önerilir.

İyileşme süreci ameliyatın türüne ve kişinin genel durumuna göre değişir. Özellikle midenin tamamının veya büyük bölümünün çıkarıldığı ameliyatlardan sonra yeni beslenme düzenine uyum zaman alabilir.

Bu süreçte düzenli diyetisyen kontrolleri, gerektiğinde vitamin ve mineral takviyeleri ve kilo takibi önemlidir. Aktivitenin kademeli olarak artırılması önerilir; ağır kaldırma için cerrahınızın önerilerine uyulmalıdır.

Ateş, artan karın ağrısı, kusma, yutma güçlüğü veya yara yerinde akıntı gibi durumlarda sağlık ekibinize başvurmalısınız. Kanser tedavisi sonrasında düzenli onkolojik takip gereklidir.