Mide Kanseri

Mide kanseri, midenin iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişen kötü huylu bir tümördür. Mide kanserlerinin büyük kısmı adenokarsinom tipindedir. Midede görülen gastrointestinal stromal tümör (GIST), lenfoma ve nöroendokrin tümörler ise farklı özellikler taşır ve tedavi yaklaşımları da farklıdır.

Mide kanseri gelişiminde rol oynayabilecek başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Helicobacter pylori enfeksiyonu
• Tuzlu, tütsülenmiş ve işlenmiş gıdalardan zengin beslenme
• Sigara kullanımı
• Ailede mide kanseri öyküsü ve bazı kalıtsal sendromlar
• Kronik atrofik gastrit ve intestinal metaplazi
• Daha önce geçirilmiş mide ameliyatları

Hastalık erken evrede sessiz seyredebilir. Tedavi planı; tümörün yerleşimi, evresi ve hastanın genel durumu göz önünde bulundurularak multidisipliner tümör konseyinde belirlenir.

Mide kanserinin belirtileri çoğu zaman belirsizdir ve gastrit ya da ülser gibi daha sık görülen hastalıklarla karışabilir. Olası belirtiler şunlardır:

• Hazımsızlık, midede dolgunluk ve şişkinlik
• Az yemekle erken doyma, iştahsızlık
• İstemsiz kilo kaybı
• Karın üst bölümünde ağrı
• Bulantı ve kusma
• Siyah renkli dışkı ya da kanlı kusma
• Kansızlığa bağlı halsizlik ve yorgunluk
• Midenin üst kısmındaki tümörlerde yutma güçlüğü

Uzun süren mide yakınmaları, özellikle kilo kaybı, kansızlık veya kanama bulgularıyla birlikte görülüyorsa endoskopik değerlendirme için hekime başvurulmalıdır.

Tanıda temel yöntem, üst gastrointestinal endoskopi ve bu sırada alınan biyopsilerin patolojik incelemesidir.

Tanı konulduktan sonra evreleme için şu yöntemler kullanılabilir:

• Göğüs, karın ve pelvis bilgisayarlı tomografisi
• Erken evre tümörlerde duvar derinliğini değerlendirmek için endoskopik ultrasonografi (EUS)
• Seçilmiş hastalarda PET-BT
• Karın zarına (periton) yayılımı araştırmak için tanısal laparoskopi ve periton sıvısının incelenmesi

CEA ve CA 19-9 gibi tümör belirteçleri tanı koydurucu değildir; ancak takipte yardımcı bilgi sağlayabilir. Ayrıca kan tetkikleri, beslenme durumu ve genel sağlık değerlendirmesi tedavi planlamasında dikkate alınır.

Mide kanserinde tedavi, hastalığın evresine göre planlanır.

• Çok erken evre tümörler: Belirli kriterleri karşılayan seçilmiş hastalarda endoskopik submukozal diseksiyon (ESD) gibi endoskopik yöntemler değerlendirilebilir.
• Lokal ileri tümörler: Cerrahi, tedavinin temelini oluşturur. Evreye bağlı olarak ameliyat öncesi ve sonrası kemoterapi (perioperatif tedavi) tıbbi onkoloji tarafından planlanabilir.
• Adjuvan tedavi: Ameliyat sonrası ek tedavi ihtiyacı patoloji sonucuna göre belirlenir.
• İleri evre hastalık: Sistemik tedaviler ön plandadır. Kanama ya da tıkanıklık gibi sorunlar için destekleyici girişimler uygulanabilir.

Karın zarına yayılım olan seçilmiş hastalarda farklı tedavi yaklaşımları gündeme gelebilir; bu konuda Peritoneal Karsinomatozis sayfasında bilgi bulabilirsiniz.

Cerrahi tedavi, genellikle tümörün tamamen çıkarılabilir olduğu ve uzak organ yayılımının bulunmadığı durumlarda gündeme gelir. Perioperatif kemoterapi planlanan hastalarda ameliyat, bu tedavinin ilk bölümü tamamlandıktan ve yeniden değerlendirme yapıldıktan sonra uygulanır.

İleri evre hastalıkta cerrahi, kanama veya mide çıkışında tıkanma gibi durumlarda yakınmaları hafifletmek amacıyla da düşünülebilir. Ameliyat kararı ve zamanlaması, multidisipliner tümör konseyinde hastanın ve hastalığın özelliklerine göre verilir.

Mide kanseri cerrahisinde amaç, tümörün sağlam dokudan yeterli bir sınırla birlikte çıkarılması ve çevresindeki lenf bezlerinin uygun şekilde temizlenmesidir.

• Subtotal (distal) gastrektomi: Midenin alt ve orta bölümündeki tümörlerde midenin bir kısmı çıkarılır.
• Total gastrektomi: Midenin üst bölümündeki ya da yaygın tümörlerde midenin tamamı çıkarılır.
• Lenf nodu diseksiyonu: Evreleme ve hastalık kontrolü için mide çevresindeki lenf bezleri sistematik olarak çıkarılır.

Mide çıkarıldıktan sonra sindirim kanalının devamlılığı, Roux-en-Y gibi farklı bağlantı (rekonstrüksiyon) yöntemleriyle sağlanır. Ameliyat açık, laparoskopik veya robotik olarak yapılabilir. Ayrıntılı bilgi için Gastrektomi ve Robotik Mide Cerrahisi sayfalarına bakabilirsiniz.

Ameliyat öncesinde hastanın beslenme durumu, kansızlık varlığı ve eşlik eden hastalıkları değerlendirilir. Gerekli durumlarda beslenme desteği ve kansızlığın düzeltilmesi planlanır.

Bu süreçte:

• Kalp, akciğer ve anestezi değerlendirmeleri yapılır.
• Kan sulandırıcılar gibi ilaçların ne zaman kesileceği hekim tarafından belirlenir.
• Sigaranın bırakılması ve fiziksel olarak aktif kalınması önerilir.
• Perioperatif kemoterapi alan hastalarda ameliyat zamanlaması tıbbi onkoloji ile birlikte planlanır.

Birçok merkezde ameliyat sonrası iyileşmeyi desteklemeye yönelik protokoller uygulanır. Ameliyatın kapsamı ve olası riskler cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Ameliyat sonrasında ağız yoluyla beslenmeye, hastanın durumuna göre kademeli olarak geçilir. Erken dönemde hareket etmek ve solunum egzersizleri iyileşmeyi destekler.

Midenin bir kısmı ya da tamamı çıkarıldığı için beslenme alışkanlıklarında değişiklik gerekir:

• Küçük ve sık öğünler tercih edilir.
• Yemekler yavaş yenir ve iyi çiğnenir.
• Şekerli yiyecekler ve yemekle birlikte fazla sıvı alımı dumping sendromuna yol açabilir.

Özellikle total gastrektomi sonrasında B12 vitamini desteği uzun süreli olarak gereklidir; demir, kalsiyum ve D vitamini düzeyleri de takip edilir. Patoloji sonucu tümör konseyinde değerlendirilir ve düzenli onkolojik takip planlanır.

Mide kanseri ameliyatı, her büyük cerrahi girişimde olduğu gibi bazı riskler taşır.

Genel riskler: Kanama, yara enfeksiyonu, anesteziye bağlı sorunlar, akciğer komplikasyonları ve pıhtı oluşumu.

Ameliyata özgü riskler:

• Bağlantı yerinden sızıntı (anastomoz kaçağı)
• Onikiparmak bağırsağı güdüğünden sızıntı
• Pankreas çevresinde sıvı birikimi ya da sızıntı
• Bağırsak hareketlerinin geçici olarak yavaşlaması

Uzun dönemde görülebilecek sorunlar: Dumping sendromu, vitamin ve mineral eksiklikleri, kilo kaybı, reflü ve bağlantı yerinde darlık.

Riskler kişiye ve ameliyatın kapsamına göre farklılık gösterir; cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

İyileşme süreci ameliyatın kapsamına, hastanın genel durumuna ve ek tedavi gereksinimine göre kişiden kişiye değişir. Yeni beslenme düzenine uyum zaman alabilir; bu dönemde diyetisyen desteği önemlidir.

Günlük aktivitelere ve işe dönüş, toparlanmaya göre kademeli olarak planlanır. Ameliyat sonrası kemoterapi gerekiyorsa başlama zamanı iyileşme durumuna göre belirlenir. Uzun dönemde düzenli muayene, kan tetkikleri, görüntüleme ve gerektiğinde endoskopi ile takip önerilir.