Kasık Fıtığı

Fıtık, karın içindeki organların veya dokuların, karın duvarındaki zayıf bir noktadan dışarı doğru çıkmasıdır. Kasık fıtığı (inguinal herni), bu durumun kasık bölgesinde ortaya çıkmasıdır ve en sık görülen fıtık türüdür. Erkeklerde daha sık görülür.

Kasık fıtıkları genel olarak iki tipe ayrılır:

• İndirekt kasık fıtığı: Kasık kanalı boyunca ilerler; doğumsal bir yatkınlıkla ilişkili olabilir ve erkeklerde fıtık torbaya kadar inebilir.
• Direkt kasık fıtığı: Kasık kanalının arka duvarındaki zayıflıktan kaynaklanır; genellikle ileri yaşlarda görülür.

Kasığın biraz altında, uyluk kökünde görülen femoral fıtık ise kadınlarda daha sık görülür ve sıkışma eğilimi nedeniyle özellikle dikkat gerektirir.

İleri yaş, ağır kaldırma, kronik öksürük, kabızlık, idrar yapmada zorlanma, fazla kilo ve sigara kullanımı fıtık gelişimini kolaylaştırabilir. Fıtıklar kendiliğinden iyileşmez ve zamanla büyüyebilir.

Kasık fıtığının en belirgin bulgusu, kasık bölgesinde ortaya çıkan şişliktir. Bu şişlik:

• Ayakta dururken, öksürürken, ıkınırken veya ağır kaldırırken belirginleşir.
• Sırt üstü yatınca küçülebilir ya da kaybolabilir.

Bunun yanında şu yakınmalar da görülebilir:

• Kasıkta ağrı, yanma veya ağırlık hissi
• Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
• Erkeklerde torbaya doğru inen şişlik

Bazı fıtıklar hiçbir yakınmaya yol açmaz.

Kasık fıtığının tanısı çoğu zaman fizik muayene ile konur. Muayenede hasta ayakta ve yatarken değerlendirilir; öksürme veya ıkınma sırasında fıtığın belirginleşmesi gözlenir.

Muayenede tanının net olmadığı durumlarda şu yöntemlerden yararlanılabilir:

• Ultrasonografi: Küçük fıtıkların saptanmasında ve kasıktaki diğer şişlik nedenlerinin ayırt edilmesinde yardımcıdır.
• MR veya bilgisayarlı tomografi: Tanının belirsiz kaldığı seçilmiş durumlarda kullanılabilir.

Kasık bölgesindeki şişlikler lenf bezi büyümesi, damar genişlemesi veya yumuşak doku kitleleri gibi başka nedenlerden de kaynaklanabilir; bu nedenle doğru tanı önemlidir.

Kasık fıtığının kalıcı tedavisi cerrahi onarımdır. Fıtık bağı gibi araçlar fıtığı tedavi etmez; yalnızca geçici olarak şişliği desteklemeye yardımcı olabilir ve uzun süreli kullanımı önerilmez.

Yakınmaya yol açan fıtıklarda genellikle planlı ameliyat önerilir. Yakınması hiç olmayan ya da çok az olan bazı hastalarda, güncel kılavuzlar doğrultusunda yakın takip de bir seçenek olarak değerlendirilebilir; ancak bu hastaların bir kısmında zamanla yakınmalar gelişebilir ve ameliyat gerekebilir. Femoral fıtıklarda sıkışma eğilimi nedeniyle genellikle onarım önerilir.

Tedavi kararı, fıtığın özellikleri, yakınmalar ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir.

Kasık fıtığında ameliyat şu durumlarda gündeme gelir:

• Ağrı, rahatsızlık veya günlük yaşamı etkileyen yakınmalar
• Büyüme eğilimi gösteren fıtıklar
• Femoral fıtıklar
• Daha önce geri itilemeyen (sıkışma) atakları yaşanmış olması

Acil ameliyat ise fıtığın sıkıştığı ve geri itilemediği, özellikle bağırsak dolaşımının bozulduğundan şüphelenilen durumlarda gereklidir. Bu nedenle planlı ameliyatın zamanlaması cerrahınızla konuşulmalı, sıkışma belirtileri ortaya çıktığında ise gecikmeden başvurulmalıdır.

Kasık fıtığı onarımında günümüzde çoğunlukla yama (mesh) kullanılarak zayıf bölge güçlendirilir. Başlıca yöntemler şunlardır:

• Açık onarım (Lichtenstein yöntemi): Kasıktaki bir kesiden fıtık onarılır ve yama yerleştirilir.
• Laparoskopik TEP (total ekstraperitoneal) onarım: Karın zarının önündeki alana girilerek yama yerleştirilir.
• Laparoskopik TAPP (transabdominal preperitoneal) onarım: Karın içinden girilerek karın zarı açılır, yama yerleştirilir ve karın zarı yeniden kapatılır.
• Robotik onarım: Seçilmiş hastalarda uygulanabilir.
• Yamasız doku onarımı: Seçilmiş durumlarda tercih edilebilir.

Yöntem seçimi; fıtığın tipi ve büyüklüğü, tek ya da çift taraflı olması, daha önce geçirilmiş ameliyatlar, hastanın genel durumu ve tercihi dikkate alınarak yapılır. Ayrıntılar için Laparoskopik Fıtık Cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.

Ameliyat öncesinde fizik muayene ve gerekli durumlarda ultrasonografi ile tanı netleştirilir. Anestezi değerlendirmesi yapılır ve kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar gözden geçirilir.

Kronik öksürük, kabızlık veya idrar yapmada zorlanma gibi karın içi basıncını artıran durumların ameliyat öncesinde değerlendirilmesi ve mümkünse tedavi edilmesi önerilir. Sigaranın bırakılması iyileşmeye katkı sağlar. Ameliyat yöntemi ve olası riskler cerrahınızla konuşulmalıdır.

Kasık fıtığı ameliyatlarının önemli bir kısmı, uygun hastalarda günübirlik ya da kısa süreli yatışla yapılabilir. Ameliyat sonrasında erken dönemde yürümek önerilir.

Bu dönemde:

• Ağrı kontrolü için önerilen ilaçlar kullanılır.
• Kasık ve torba bölgesinde geçici şişlik veya morarma görülebilir.
• Kabızlığı önlemek için yeterli sıvı ve lifli gıda alınması önerilir.
• Ağır kaldırma ve zorlayıcı aktivitelere dönüş, cerrahınızın önerileri doğrultusunda planlanır.

Ateş, yarada kızarıklık ve akıntı veya artan şişlik gibi durumlarda ekibinizle iletişime geçilmelidir.

Kasık fıtığı ameliyatının da her cerrahi girişim gibi bazı riskleri vardır.

Genel riskler: Kanama, yara enfeksiyonu ve anesteziye bağlı sorunlar.

Ameliyata özgü riskler:

• Ameliyat bölgesinde sıvı (seroma) veya kan (hematom) birikmesi
• Uzun süren kasık ağrısı
• Fıtığın tekrarlaması (nüks)
• Yama enfeksiyonu
• Geçici idrar yapma güçlüğü
• Erkeklerde testis veya sperm kanalıyla ilgili sorunlar
• Laparoskopik yöntemlerde karın içi organların yaralanması

Riskler, fıtığın özelliklerine ve uygulanan yönteme göre farklılık gösterir. Bu konular cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Kasık fıtığı ameliyatından sonra iyileşme süresi; uygulanan yönteme, fıtığın büyüklüğüne, yapılan işin türüne ve kişinin genel durumuna göre değişir. Günlük hafif aktivitelere genellikle erken dönemde başlanabilir. İşe dönüş ve spor gibi zorlayıcı aktivitelere başlama zamanı cerrahınızla birlikte belirlenir. Kilo kontrolü ve kabızlığın önlenmesi, uzun dönemde onarımın korunmasına katkı sağlayabilir.