Tüp Mide (Sleeve Gastrektomi)

Obezite, vücutta sağlığı olumsuz etkileyecek düzeyde yağ birikimiyle seyreden kronik bir hastalıktır. Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi ve eklem sorunları gibi pek çok hastalıkla ilişkilidir. Tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri ve seçilmiş hastalarda cerrahi yöntemler kullanılır.

Tüp mide ameliyatında midenin dış kıvrım tarafındaki büyük bölümü çıkarılır ve geriye ince, uzun, tüp şeklinde bir mide bırakılır. Bu sayede midenin hacmi azalır. Ayrıca iştahla ilişkili bazı hormonların salgılanmasında değişiklikler olur. Bu etkiler, daha az miktarda yiyecekle doygunluk hissedilmesine katkıda bulunabilir.

Tüp mide ameliyatı geri dönüşü olmayan bir ameliyattır; çıkarılan mide bölümü yerine konulamaz. Ameliyat tek başına bir çözüm değildir; beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi, düzenli fiziksel aktivite, vitamin-mineral takviyesi ve ömür boyu takip ile birlikte başarılı bir tedavi süreci amaçlanır. Kilo kaybı ve eşlik eden hastalıklardaki düzelme kişiden kişiye değişir.

Tüp mide ameliyatı, güncel kılavuzlarda tanımlanan kriterlere göre şu kişilerde değerlendirilebilir:

• Vücut kitle indeksi, obezite cerrahisi için belirlenen eşik değerlerin üzerinde olan kişiler
• Daha düşük vücut kitle indeksine sahip olup tip 2 diyabet gibi obeziteyle ilişkili ciddi hastalıkları bulunan seçilmiş kişiler
• Diyet, egzersiz ve tıbbi tedavilerle kalıcı kilo kontrolü sağlayamamış kişiler
• Ameliyatın getirdiği yaşam boyu değişikliklere ve takibe uyum sağlayabilecek kişiler

Kontrol altında olmayan bazı psikiyatrik hastalıklar, aktif madde veya alkol bağımlılığı, gebelik ve ameliyatı kaldıramayacak ciddi genel hastalıklar gibi durumlarda ameliyat uygun olmayabilir. Belirgin reflü hastalığı olan kişilerde farklı ameliyat seçenekleri daha uygun olabilir. Uygunluk her kişi için ayrı ayrı değerlendirilir.

Obezite cerrahisi öncesinde multidisipliner bir değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmede genellikle şu uzmanlar yer alır:

• Genel cerrahi: Ameliyat uygunluğu ve yöntem seçimi
• Endokrinoloji: Hormonal nedenlerin araştırılması, diyabet ve metabolik hastalıkların değerlendirilmesi
• Diyetisyen: Beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve ameliyata hazırlık
• Psikiyatri / psikoloji: Yeme davranışı, beklentiler ve ameliyat sonrası sürece uyumun değerlendirilmesi
• Anestezi: Kalp, akciğer ve uyku apnesi açısından değerlendirme

Bunlara ek olarak kan tetkikleri, üst gastrointestinal endoskopi, karın ultrasonografisi ve gerekli görülen diğer incelemeler yapılır. Endoskopi, reflü, hiatal herni ve mide ile ilgili diğer durumların saptanmasında önemlidir.

Tüp mide ameliyatı genel anestezi altında, çoğunlukla laparoskopik yöntemle yapılır. Genel adımlar şöyledir:

1. Karın boşluğu karbondioksit gazı ile şişirilir ve küçük kesilerden kamera ve aletler yerleştirilir.
2. Midenin dış kıvrımını besleyen damarlar mideden ayrılır.
3. Midenin içine yerleştirilen bir kalibrasyon tüpü rehberliğinde, özel kesip-dikme cihazlarıyla mide uzunlamasına kesilir.
4. Midenin büyük bölümü çıkarılır; geride tüp şeklinde bir mide kalır.
5. Kesi hattında kanama ve kaçak olup olmadığı kontrol edilir.
6. Çıkarılan mide parçası kesilerden birinden dışarı alınır.

Hiatal herni saptanırsa, uygun durumlarda aynı ameliyatta onarılabilir.

Obezite cerrahisi, genellikle diyet, egzersiz ve tıbbi tedavilerle kalıcı sonuç alınamayan ve cerrahi kriterlerini karşılayan kişilerde gündeme gelir. Ameliyat kararı acele verilmemelidir; kişinin ameliyatın getireceği değişiklikleri, olası riskleri ve ömür boyu takip gerekliliğini anlamış olması önemlidir.

Hangi bariatrik ameliyatın uygun olduğu; kişinin vücut kitle indeksi, eşlik eden hastalıkları, reflü varlığı, beslenme alışkanlıkları ve tercihleri dikkate alınarak belirlenir. Tüp mide, gastrik bypass ve diğer seçeneklerin avantaj ve sınırlılıkları cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Tüp mide ameliyatı şu yaklaşımlarla yapılabilir:

• Laparoskopik tüp mide: Günümüzde en sık kullanılan yöntemdir. Ayrıntılar için Laparoskopik Cerrahi sayfasına bakabilirsiniz.
• Robotik tüp mide: Seçilmiş hastalarda uygulanabilir; ancak standart tüp mide ameliyatında rutin olarak gerekli değildir.
• Açık cerrahi: Günümüzde çok seyrek olarak, özel durumlarda gerekebilir.

Tüp mide dışında başka bariatrik ameliyatlar da bulunmaktadır. Genel bilgi için Obezite ve Metabolik Cerrahi sayfasına göz atabilirsiniz.

Ameliyat öncesi süreç, iyi bir hazırlık ve bilgilendirme açısından önemlidir. Bu süreçte genellikle:

• Multidisipliner değerlendirme tamamlanır
• Diyetisyen eşliğinde ameliyat öncesi beslenme programı uygulanır; bazı hastalarda karaciğer hacmini azaltmaya yönelik düşük kalorili bir diyet önerilebilir
• Sigara kullanımının bırakılması önerilir
• Diyabet, tansiyon ve uyku apnesi gibi hastalıkların tedavisi düzenlenir
• Kullanılan ilaçlar gözden geçirilir
• Gebelik planı varsa ameliyat sonrası dönem için önerilen bekleme süresi konuşulur

Cerrahınız ameliyatın olası yararlarını, risklerini, alternatiflerini ve uzun dönem takip gerekliliğini sizinle ayrıntılı olarak konuşur.

Ameliyattan sonra hastalar erken dönemde hareket etmeye teşvik edilir. Ağrı ve bulantı kontrolü sağlanır; pıhtı oluşumunu önlemeye yönelik önlemler alınır.

Beslenme, diyetisyenin önerdiği aşamalı bir programla ilerler. Genellikle berrak sıvılarla başlanır; ardından sırasıyla sıvı, püre, yumuşak ve normal kıvamlı gıdalara geçilir. Her aşamanın süresi kişiye göre belirlenir.

Bu dönemde:

• Küçük yudumlarla yeterli sıvı alımı
• Protein alımına özen gösterilmesi
• Yemeklerin yavaş yenmesi ve iyi çiğnenmesi
• Önerilen vitamin ve mineral takviyelerinin düzenli kullanılması

önemlidir. Hastanede kalış süresi kişiden kişiye değişir.

Tüp mide ameliyatının da her ameliyat gibi riskleri vardır.

Erken dönem riskleri:

• Kesi hattında kaçak
• Kanama
• Enfeksiyon veya apse
• Bacak damarlarında pıhtı ve akciğere pıhtı atması
• Anesteziye bağlı sorunlar

Geç dönem riskleri:

• Reflü gelişmesi veya mevcut reflünün artması
• Tüp midede darlık
• Vitamin ve mineral eksiklikleri (örneğin demir, B12, D vitamini, kalsiyum)
• Hızlı kilo kaybı döneminde safra kesesi taşı oluşumu
• Saç dökülmesi
• Yetersiz kilo kaybı veya zaman içinde yeniden kilo alımı

Bazı durumlarda ileride revizyon ameliyatı gerekebilir. Risklerin kişisel durumunuza göre cerrahınızla konuşulması önerilir.

Tüp mide ameliyatından sonra iyileşme süreci ve kilo kaybı kişiden kişiye değişir. Ameliyat, uzun süreli bir tedavi sürecinin başlangıcıdır.

Bu süreçte:

• Diyetisyen önerilerine uygun, protein ağırlıklı ve dengeli beslenme
• Düzenli fiziksel aktivite
• Önerilen vitamin ve mineral takviyelerinin ömür boyu düzenli kullanılması
• Düzenli kan tetkikleri ve kontroller
• Gerektiğinde psikolojik destek

önerilir. Hızlı kilo kaybı döneminde gebelikten kaçınılması genellikle önerilir. Kusma, yutma güçlüğü, ateş, karın veya göğüs ağrısı gibi durumlarda sağlık ekibinize başvurmalısınız. Ayrıntılı bilgi için Obezite Cerrahisi Sonrası Takip sayfasına bakabilirsiniz.