Safra Kesesi Kanseri

Safra kesesi kanseri, safra kesesinin iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişen kötü huylu bir tümördür ve çoğunlukla adenokarsinom tipindedir. Safra kesesi karaciğere doğrudan komşu olduğundan, tümör karaciğere, safra yollarına ve çevre lenf bezlerine yayılabilir.

Safra kesesi kanseri ile ilişkilendirilen başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Uzun süredir var olan safra kesesi taşları ve kronik iltihap
• Kese duvarının kireçlenmesi (porselen safra kesesi)
• Belirli boyutu aşan safra kesesi polipleri
• Primer sklerozan kolanjit
• Pankreas ve safra kanallarının birleşim yerindeki doğumsal anomaliler
• İleri yaş ve kadın cinsiyet

Hastalığın bir kısmı, safra taşı nedeniyle yapılan kolesistektomi sonrasında patolojik incelemede tesadüfen saptanır. Tedavi planı, hastalığın evresine göre multidisipliner tümör konseyinde oluşturulur.

Safra kesesi kanseri erken dönemde genellikle belirti vermez. Belirtiler ortaya çıktığında çoğu zaman safra taşı hastalığına benzer ya da hastalık ilerlemiş olabilir:

• Karnın sağ üst bölümünde ağrı
• Sarılık, kaşıntı, koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı
• İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
• Bulantı ve kusma
• Karında ele gelen kitle
• Halsizlik ve yorgunluk

Bu belirtilerin çoğu safra taşı gibi daha sık görülen hastalıklarda da görülebilir. Özellikle sarılık ve açıklanamayan kilo kaybı gecikmeden değerlendirilmelidir.

Safra kesesi kanseri tanısında ve evrelemesinde şu yöntemler kullanılır:

• Ultrasonografi: Kese duvarında kalınlaşma veya kitle gibi şüpheli bulguları gösterebilir.
• Bilgisayarlı tomografi ve MR/MRCP: Tümörün karaciğere, safra yollarına ve damarlara ilişkisini, lenf bezi tutulumunu ve uzak yayılımı değerlendirir.
• Endoskopik ultrasonografi: Seçilmiş hastalarda ek bilgi sağlayabilir.
• PET-BT: Seçilmiş hastalarda uzak yayılımın araştırılmasında kullanılabilir.
• Tümör belirteçleri (CA 19-9, CEA): Tanı koydurucu değildir; yardımcı bilgi sağlayabilir.
• Tanısal laparoskopi: Karın zarında yayılım şüphesinde değerlendirilebilir.

Kolesistektomi sonrasında tesadüfen kanser saptanan hastalarda, patoloji raporundaki tümör derinliği ve cerrahi sınır bilgisi ile ek görüntüleme sonuçları, sonraki tedavi planı için yol gösterir.

Safra kesesi kanserinde tedavi, hastalığın evresine göre planlanır:

• Çok erken evre tümörler: Tümörün kese duvarının yalnızca iç katmanlarıyla sınırlı olduğu seçilmiş durumlarda, kolesistektomi yeterli olabilir.
• Daha ileri lokalize tümörler: Karaciğerin safra kesesine komşu bölümü ve bölgesel lenf bezleriyle birlikte yapılan genişletilmiş cerrahi uygulanır.
• Tesadüfen saptanan tümörler: Evreye göre ek bir ameliyatla karaciğer yatağı ve lenf bezlerinin çıkarılması gerekebilir.
• Adjuvan tedavi: Patoloji sonucuna göre ameliyat sonrası kemoterapi ve bazı durumlarda radyoterapi tıbbi onkoloji ve radyasyon onkolojisi tarafından planlanabilir.
• İleri evre hastalık: Sistemik tedaviler ön plandadır. Sarılık gibi yakınmalar için stent yerleştirilmesi gibi destekleyici girişimler uygulanabilir.

Tüm tedavi kararları multidisipliner tümör konseyinde verilir.

Cerrahi, tümörün tamamen çıkarılabildiği ve uzak yayılımın bulunmadığı durumlarda tedavinin temelini oluşturur. Ameliyat öncesinde kanser şüphesi taşıyan hastalarda, planlama ayrıntılı evreleme tetkiklerinin ardından yapılır.

Kolesistektomi sonrası tesadüfen kanser saptanan hastalarda, tümörün kese duvarındaki derinliğine ve diğer patolojik özelliklerine göre ek ameliyat gerekip gerekmediği değerlendirilir. Ameliyatın kapsamı ve zamanlaması, multidisipliner tümör konseyinde hastanın ve hastalığın özelliklerine göre belirlenir.

Safra kesesi kanserinde uygulanabilecek cerrahi yaklaşımlar şunlardır:

• Kolesistektomi: Seçilmiş çok erken evre tümörlerde yeterli olabilir.
• Genişletilmiş (radikal) kolesistektomi: Safra kesesi, karaciğerin kese yatağına komşu bölümü ve bölgesel lenf bezleriyle birlikte çıkarılır.
• Ana safra kanalı rezeksiyonu: Tümörün safra kanalını tuttuğu durumlarda safra kanalının bir bölümü de çıkarılır ve safra akışı ince bağırsağa yapılan bir bağlantı ile sağlanır.
• Daha kapsamlı karaciğer rezeksiyonları: Tümörün yaygınlığına göre gerekebilir.

Kolesistektomi sonrası tesadüfen saptanan tümörlerde, gerekli durumlarda ikinci bir ameliyatla karaciğer yatağı ve lenf bezleri çıkarılır. Ayrıntılar için Karaciğer Cerrahisi ve Safra Yolları Cerrahisi sayfalarına bakabilirsiniz.

Ameliyat öncesinde evreleme tetkikleri tamamlanır. Sarılığı olan hastalarda, safra akışının endoskopik veya perkütan yolla sağlanması gerekebilir. Geniş karaciğer rezeksiyonu planlanan hastalarda karaciğer fonksiyonları ve kalacak karaciğer hacmi değerlendirilir.

Beslenme durumu, kalp ve akciğer fonksiyonları ve anestezi değerlendirmesi yapılır; kullanılan ilaçlar gözden geçirilir. Ameliyatın kapsamı, olası riskler ve sonrasındaki tedavi süreci cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Ameliyat sonrasında hasta yakın gözlem altında izlenir; karaciğer fonksiyonları ve drenlerden gelen sıvı takip edilir. Ağız yoluyla beslenmeye kademeli olarak geçilir ve erken hareket teşvik edilir.

Çıkarılan dokunun patoloji sonucu multidisipliner tümör konseyinde değerlendirilir ve ek tedavi gereksinimi belirlenir. Ardından muayene, kan tetkikleri ve görüntülemeyi içeren düzenli bir onkolojik takip programı uygulanır.

Safra kesesi kanseri cerrahisinin de her büyük cerrahi girişim gibi bazı riskleri vardır.

Genel riskler: Kanama, enfeksiyon, anesteziye bağlı sorunlar, pıhtı oluşumu ve akciğer komplikasyonları.

Ameliyata özgü riskler:

• Karaciğerin kesik yüzeyinden safra sızıntısı
• Karın içinde sıvı birikimi veya apse
• Safra yolu bağlantısında sızıntı ya da zamanla darlık
• Geniş karaciğer rezeksiyonlarında karaciğer fonksiyonlarında geçici ya da kalıcı yetersizlik

Riskler, ameliyatın kapsamına ve hastanın genel durumuna göre farklılık gösterir. Bu konular cerrahınızla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

İyileşme süresi, yapılan ameliyatın kapsamına ve hastanın genel durumuna göre kişiden kişiye değişir. Karaciğer, rezeksiyon sonrasında kendini yenileme yeteneğine sahiptir; ancak bu süreçte dengeli beslenme ve dinlenme önemlidir. Ek tedavi gerekiyorsa başlama zamanı iyileşmeye göre belirlenir. Uzun dönemde düzenli onkolojik takip önerilir.