Reflü Hastalığında Cerrahi Tedavi Ne Zaman Gündeme Gelir?

Gastroözofageal reflü hastalığı, mide içeriğinin yemek borusuna (özofagus) geri kaçmasıyla ortaya çıkan şikâyetler ve bu durumun yol açabileceği değişikliklerle tanımlanır. Reflü hastalarının büyük bölümünde tedavi yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla yürütülür. Cerrahi tedavi ise belirli durumlarda, ayrıntılı bir değerlendirmenin ardından gündeme gelir.

Reflü hastalığı nasıl ortaya çıkar?

Yemek borusunun mideye açıldığı bölümde, alt özofagus sfinkteri adı verilen bir kas yapısı bulunur. Bu yapı normalde mide içeriğinin yukarı doğru kaçmasını engeller. Sfinkterin yeterince kapanmaması veya uygunsuz zamanlarda gevşemesi reflüye yol açabilir. Midenin bir bölümünün diyafram kasındaki açıklıktan göğüs boşluğuna doğru yer değiştirmesiyle oluşan hiatal herni (mide fıtığı), reflü hastalığına sıklıkla eşlik eden durumlardan biridir.

Sık görülen belirtiler

• Göğüs kemiğinin arkasında yanma hissi (mide ekşimesi)
• Ağıza acı veya ekşi sıvı gelmesi (regürjitasyon)
• Yutma güçlüğü veya lokmanın takılması hissi
• Ses kısıklığı, kronik öksürük, boğazda yanma ya da takılma hissi
• Göğüs ağrısı

İlk basamak: yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi

Reflü tedavisinde ilk adım genellikle yaşam tarzı düzenlemeleridir:

• Fazla kilo varsa kilo verilmesi
• Yatmadan önceki birkaç saat içinde yemek yenmemesi
• Gece şikâyetleri olanlarda yatak başının yükseltilmesi
• Şikâyetleri artıran yiyecek ve içeceklerin belirlenerek azaltılması
• Sigaranın bırakılması

Bu önlemlerin yeterli olmadığı durumlarda hekim kontrolünde ilaç tedavisi uygulanır. Mide asidini azaltan ilaçlar bu tedavinin temelini oluşturur. İlaçların türü, dozu ve kullanım süresi hekim tarafından belirlenmelidir.

Cerrahi öncesinde hangi tetkikler yapılır?

Cerrahi tedavi düşünülen hastalarda, şikâyetlerin gerçekten reflüye bağlı olduğunun gösterilmesi ve yemek borusunun işlevinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu amaçla şu tetkiklerden yararlanılabilir:

• Üst sindirim sistemi endoskopisi: Yemek borusunda iltihap, Barrett özofagusu gibi değişiklikler ve hiatal herni varlığı değerlendirilir; gerekirse biyopsi alınır.
• pH veya pH-empedans monitorizasyonu: Yemek borusuna geri kaçan içeriğin miktarı ve şikâyetlerle ilişkisi ölçülür.
• Özofagus manometrisi: Yemek borusunun kasılma ve gevşeme işlevleri değerlendirilir. Bu tetkik, akalazya gibi benzer şikâyetlere yol açabilen hareket bozukluklarının ayırt edilmesine yardımcı olur.
• Baryumlu özofagus grafisi: Yemek borusu ve mide girişinin yapısı hakkında ek bilgi sağlayabilir.

Cerrahi ne zaman gündeme gelir?

Cerrahi tedavi, aşağıdaki durumlarda ve tetkiklerle desteklenmiş bir reflü tanısı varlığında değerlendirilebilir:

• Uygun şekilde kullanılan ilaç tedavisine rağmen şikâyetlerin sürmesi
• İlaçla asit şikâyetleri azalsa da mide içeriğinin geri kaçmasının (regürjitasyon) devam etmesi
• İlaçlara bağlı yan etkiler ya da uzun süreli ilaç kullanmak istememe
• Belirgin şikâyetlere yol açan büyük hiatal herni
• Reflüye bağlı darlık veya ağır özofajit gibi komplikasyonlar
• Seçilmiş hastalarda, reflüyle ilişkisi tetkiklerle gösterilmiş solunum yolu şikâyetleri

Cerrahi, ilaç tedavisinden farklı türde riskler taşır. Bu nedenle karar, olası yararlar ve riskler birlikte değerlendirilerek, hasta ve cerrah tarafından ortaklaşa verilir.

Cerrahi tedavi nasıl yapılır?

Reflü cerrahisinde en sık uygulanan yöntem fundoplikasyondur. Bu ameliyatta midenin üst bölümü (fundus), yemek borusunun alt ucunun çevresine sarılarak mide ile yemek borusu arasındaki geçiş bölgesi güçlendirilir. Sarımın tam çevresel olduğu yöntem Nissen fundoplikasyonu, kısmi olduğu yöntemler ise Toupet ve Dor fundoplikasyonu olarak adlandırılır. Hangi tekniğin seçileceği; yemek borusunun hareket işlevine, hastanın şikâyetlerine ve cerrahın değerlendirmesine göre belirlenir.

Hiatal herni eşlik ediyorsa, göğüs boşluğuna yer değiştirmiş mide bölümü karın içine alınır ve diyaframdaki genişlemiş açıklık daraltılır. Bu ameliyatlar günümüzde çoğunlukla laparoskopik yöntemle yapılır; seçilmiş hastalarda robotik yaklaşım da kullanılabilir. Ayrıntılı bilgi için Reflü Cerrahisi (Fundoplikasyon) sayfasına göz atabilirsiniz.

Olası riskler ve ameliyat sonrası dönem

Her ameliyatta olduğu gibi reflü cerrahisinde de kanama, enfeksiyon, komşu organ yaralanması ve anesteziye bağlı sorunlar gibi genel riskler bulunur. Bunlara ek olarak şu durumlar görülebilir:

• Özellikle ilk dönemde yutma güçlüğü; bazı hastalarda bu şikâyet daha uzun sürebilir
• Şişkinlik, gaz ve geğirmekte zorlanma
• Zaman içinde reflü şikâyetlerinin veya fıtığın tekrarlaması

Ameliyat sonrasında beslenme genellikle sıvı ve yumuşak gıdalarla başlar ve cerrahi ekibin önerileri doğrultusunda kademeli olarak normale döner. İyileşme süreci ve normal beslenmeye geçiş kişiden kişiye değişir.

Görüşmeye hazırlanırken

Reflü şikâyetleri nedeniyle cerrahi değerlendirme için başvuracaksanız, daha önce yapılmış endoskopi, pH ölçümü ve manometri raporlarını, varsa biyopsi sonuçlarını yanınızda bulundurmanız önerilir. Kullandığınız reflü ilaçlarını, ne kadar süredir kullandığınızı ve ilaçlarla şikâyetlerinizde nasıl bir değişiklik olduğunu not etmeniz de değerlendirmeye yardımcı olur. Şikâyetlerinizin hangi durumlarda arttığını, gece ortaya çıkıp çıkmadığını ve yutma güçlüğü olup olmadığını kısaca yazmanız, görüşmenin daha verimli geçmesini sağlayabilir.

Sonuç

Reflü hastalığında cerrahi, her hasta için ilk seçenek değildir; ancak uygun şekilde seçilmiş hastalarda önemli bir tedavi seçeneği olabilir. Cerrahi kararı, ayrıntılı tetkiklerin ardından ve olası yararlar ile risklerin açıkça konuşulmasıyla verilmelidir. Konuyla ilgili genel bilgi için Reflü Hastalığı ve Mide ve Özofagus Cerrahisi sayfaları incelenebilir.